تخریب بقیع غمی به وسعت یک قرن

image_print

به گزارش آدینه پرس؛ (دکترمحمدمهدی مومنی ها – دبیرکل بنیاد بین المللی تکریم ادیان و مذاهب)

۱۰۰ سال پیش در هشتم شوال سال ۱۳۴۴ هجری قمری حرم شریف چهار امام همام (علیهم صلوات الله) و سایر قبور در قبرستان بقیع به دست وهابیان آل‌سعود تخریب گردید. در این روز، تفکر ارتجاعی وهابی‌گری به دلیل برداشت ناصحیح از دین، مضجع شریف و حرم نورانی ائمه بقیع(ع) و صحابه بزرگوار را ویران کردند و به خیال خود، سنت پیامبر (ص) را احیا کردند و با این اقدام داغی سنگین بر سینه شیعیان و دوستداران اهل بیت گذاشتند و لکه ننگی در تاریخ ثبت کردند.

قبرستان بقیع با فتوای ۱۵ نفر از مفتیان مدینه مبنی بر ممنوعیت ساختن بنا بر روی قبور پس از تخریب در سال ۱۲۲۰ قمری بار دیگر به زمینی مسطح تبدیل شد و این روز به «یوم الهدم» یعنی روز ویرانی مشهور گردید.

قبرستان بقیع یا بقیعُ الغَرْقَد، قدیمی ترین قبرستان مسلمانان در شرق شهر مدینه در کشور عربستان است که اولین مزاری است که به دستور رسول اکرم (ص) توسط مسلمانان صدر اسلام ایجاد شد. بقیع در لغت به محل وسیعی که دارای درخت یا ریشه درخت باشد، گفته می‌شود و چون مکان بقیع پیش از آن دارای درخت غرقد و ریشه‌های آن بود، پس از قطع این اشجار نیز با همان اسم معروف شد. در این قبرستان حدود ۷۰ هزار نفر از بزرگان اسلام در آن مدفون هستند. روایاتی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده که ایشان، در روایتی مردگان و مدفونان در این قبرستان را مخاطب قرار دادند و به آن‌ها سلام کردند. در حدیث آمده رسول خدا(ص) اهل قبور بقیع را بدین گونه خطاب می‌کردند: “درود بر شما، خداوند ما و شما را بیامرزد، شما پیشاهنگانِ ما بودید و ما هم در پی شما خواهیم آمد.”

در قبرستان بقیع که همچون بهشتی بر روی زمین است، علاوه بر چهار امام شیعیان، امام حسن مجتبی (ع)، امام زین العابدین (ع)، امام محمد باقر (ع) و امام جعفر صادق (ع) تعدادی از دختران رسول الله (زینب، ام کلثوم و رقیه) و همچنین عمه‌های رسول الله (صَفِیه و عاتِکه) و قبر حضرت امُّ البنین (س) و قبر حضرت اسماعیل بن جعفر الصادق، و قبر حضرت ابراهیم فرزند رسول الله (ص)، و قبور تمامی اصحاب و تابعین و ارحام و ازواج رسول الله (ص) و تعداد زیادی از بزرگان و صحابه اسلام نیز وجود دارد.

در قبرستان بقیع و سایر اماکن متبرکه حجاز قبل از تخریب، روی قبور ائمه و بزرگان اسلام گنبدها و بناهایی قرار داشت که همگی به دلیل عقیده‌ای افراطی و بدون پایه و اساس ویران شد و تاکنون تلاش علمای شیعه و دولت ایران اسلامی برای ایجاد حتی یک سایبان در این مکان بی نتیجه بوده است.

در کتاب «ژرفای حج» آمده است: «قبرستان بقیع علاوه بر محل دفن چهار تن از امامان معصوم، آرامگاه بسیاری از صحابه و تابعین نیز می‌باشد و تا پیش از تخریب‌ها در سال ۱۲۲۰ ق و سرانجام ۱۳۴۴ ق به دست وهابیان، بقعه‌هایی بر قبور ائمه بقیع و دیگران وجود داشته است.»

خبر هتک حرمت به امامان بقیع، اعتراض‌های عمومی را در جهان اسلام به همراه داشت و حتی حوزه‌های علمیه و برخی بازارهای کشورهای اسلامی همچون ایران و عراق چند روز تعطیل شد. در آن دوران سیدابوالحسن اصفهانی و میرزا حسین نائینی تخریب بقیع را به سایر علما در تهران اطلاع‌رسانی کردند و علمای ایران و نجف با هم برای جبران این خسارت و توهین به اماکن مقدس اسلام آن هم در شهر پیامبر (ص) جلساتی برگزار کردند تا اینکه پس از یک سال تصمیم به پیگیری این ماجرا می‌گیرند.

این هتک حرمت در ایران موجب نگرانی عمومی شد. نمایندگان در مجلس شورای ملی به آل سعود اعتراض کردند و با تشکیل کمیسیونی، هیئتی برای تحقیق در ۱۳۰۴ش. به حجاز فرستادند. در واکنش به تخریب اماکن مقدس ، یک روز عزای عمومی اعلام کرد و در پی آن، به رسمیت شناختن کشور تازه‌ تاسیس سعودی، سه سال به تعویق افتاد.

در روزنامه‌ها و نشریات ایران از طرح‌هایی در رویارویی با آل سعود سخن می‌رفت. آیت‌الله بروجردی، نماینده خود، محمدتقی طالقانی (آل احمد)، را برای بررسی امور به مدینه فرستاد. سیدمحسن امین برای بررسی اوضاع به حجاز رفت و نتیجه تحقیق خود را به مسلمانان عرضه کرد.

از دیگر واکنش‌ها به ویرانی قبور، نگارش کتاب و رساله در تحکیم مبانی فقهی بنا بر قبور بود. محمدجواد بلاغی در رساله رد الفتوی بهدم قبور الائمة فی البقیع زیربنای اندیشه وهابیان در جواز ویرانی قبرها را مخدوش ساخت. نیز کتاب‌هایی در گزارش سوگمندانه ویرانی قبرهای بقیع نوشته شد. از جمله عبدالرزاق موسوی آل مقرم در کتاب ثامن شوال رخداد سال ۱۳۴۳ق. را به تفصیل گزارش کرد. در البقیع قصة تدمیر آل سعود للآثار الاسلامیه نوشته یوسف هاجری و قبور ائمة البقیع قبل تهدیمها اثر عبدالحسین حیدری موسوی، روند ویرانی بارگاه امامان بقیع بازگو شده است. کتاب بقیع الغرقد نوشته حسن آل برغانی تاریخچه حمله نخست وهابیان به مدینه و ویرانی قبرهای بقیع را آورده است.واکنش سوگوارانه دیگر مسلمانان به این رفتار وهابیان، اظهار ناخرسندی در قالب سروده‌ها است. شاعران بسیار، ناخرسندی خود را از ویرانی قبرها در قالب اشعار بازگو کرده‌اند

پس از تخریب بقیع یک سال حج تمتع برگزار نشد و در عربستان هم ناآرامی‌هایی وجود داشت و نبود امنیت برای حضور مسلمانان در مکه مکرمه و همچنین اعتراض به اقدام سعودی‌ها، موجب شد تا حج برگزار نشود. اما یک سال پس از تخریب بقیع توسط وهابیون، یعنی در سال ۱۳۴۵ هجری قمری علامه «محمد‌حسین حائری اصفهانى» معروف به «صاحب الفصول» بعد از سفر به کربلا و زیارت امام حسین (ع) به سوریه می‌رود که در آنجا سفیر عربستان که متوجه حضور این فرد بانفوذ در بین علمای آن دوران می‌شود، به ملاقات او می‌رود و سفر حج تمتع را برای مسلمانان سفری ایمن عنوان می‌کند و از صاحب الفصول دعوت می‌کند که به حج مشرف شود که در آن زمان صاحب الفصول به حج می‌رود و اعمال حج را با امنیت به جا می‌آورد.

پس از پایان حج، «عبدالعزیز بن سعود» پادشاه وقت عربستان که به  خوبی از بلاغت کلام و نفوذ علامه مطلع بود، از او دعوت می‌کند و در ملاقاتی که بین آنها صورت گرفت، علامه به پادشاه وقت عربستان می‎‌‌گوید که می‌خواهم قبرستان بقیع را بازسازی کنم. پادشاه عربستان هم از این صحبت علامه شگفت‌زده و متعجب می‌شود که صاحب الفصول از پادشاه درخواست می‌کند تا قبور ائمه بقیع و مرز بقیع را مشخص کند و زیارت بقیع برای مسلمانان برقرار شود.

عبدالعزیز هم این درخواست علامه را می‌پذیرد و در نتیجه این درخواست مکتوب شد و به عنوان سند اجازه زیارت بقیع و بازسازی آن مورد توجه مسلمانان جهان قرار گرفت. علامه نیز در همان سفر به مدینه می‌رود و با کمک گروهی از مسلمانان ایران و عراق به بقیع مشرف شده و در کنار مشخص کردن مرز بقیع، دور مزار امامان مدفون در بقیع را سنگ‍چین می‌کند تا مزار امام حسن مجتبی (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع) و امام صادق (ع) مشخص باشد و اکنون نیز شیعیان با همان سنگ‌هایی که در کنار قبور ائمه بقیع جانمایی شده، آنجا را می‌شناسند.

چشم‌انداز ۲۰۳۰ کشور عربستان سعودی برنامه‌ای برای کاهش وابستگی عربستان سعودی به نفت، تنوع بخشیدن به اقتصاد و توسعه تفریحی و گردشگری است. با توجه به اقدامات اخیر عربستان برای بازسازی اماکن تاریخی و احیای آثار باستانی و تلاش ها برای جذب توریست مذهبی و از همه مهمتر فاصله گرفتن از نگاه افراطی‌گرایان وهابی، به نظر می‌رسد که سعودی‌ها هم برای منافع یاد شده بازسازی بقیع را نیز مدنظر دارند.

مسلمانان به ویژه شیعیان همواره از این اقدام سعودی‌ها پس از گذشت یک قرن همچنان نگران و در دل آرزوی ساخت بقیع را دارند و حتی برنامه‌هایی برای بازسازی آن در ذهن می‌پرورانند چرا که نگرانی مسلمانان از فراموشی تخریب بقیع، تکرار چنین اقداماتی از سوی دشمنان اسلام است. به عقیده بسیاری از علمای اسلام، پرچم بقیع می‌تواند عاطفه مسلمانان را در کنار عقلانیت پیوند دهد تا ریشه سلفی‌گری و وهابیون را که موجب شکل‌گیری داعش شدند، خشک کند.

امید است به زودی شاهد احیای مضجع شریف و حرم نورانی ائمه بقیع(ع) و صحابه بزرگوار و اهل بیت پیامبر خدا (ص) باشیم و مسلمانان و ارادتمندان اهل بیت به ویژه شیعیان بقیع را از نو بسازند و بارگاه ائمه بقیع، همچون حرم سایر ائمه اطهار (ع) مملو از ارادتمندان و عاشقان خاندان رسول الله باشد.

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.